تحلیل ها و اندیشه های اقتصادی

تحلیل ها و اندیشه های اقتصادی

مالیات بر درآمد منفی؛ ایده تفکیک نظام پرداخت یارانه از سیاست‌های قیمتی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دکتری اقتصاد، پژوهشگر پژوهشکده امور اقتصادی، تهران، ایران
چکیده
مالیات بر درآمد منفی یکی از برنامه‌هایی است که در نظام مالیاتی برخی کشورها اجرا شده و هدف از آن پرداخت کمک‌های حمایتی به اقشار ضعیف جامعه بوده است. در این برنامه خانوارها تحت نظام مالیات بر مجموع درآمد و با توجه به میزان درآمدشان در سه سطح: مالیات‌دهنده، سربه‌سر و یارانه‌بگیر جای می‌گیرند؛ از این رو نظام مالیاتی و حمایتی در مالیات بر درآمد منفی با یکدیگر مرتبط هستند و یارانه‌ها از مسیر مالیات پرداخت می‌شوند. در ایران به دلیل وجود منابع طبیعی و یارانه‌های قیمتی، نظام پرداخت یارانه با درآمدهای حاصل از اعمال سیاست‌های قیمتی گره خورده و منابع مالیاتی در آن نقشی ندارند که این امر آسیب‌هایی را به دنبال دارد. انحراف بودجه تبصره هدفمندکردن یارانه‌ها که نمود پرداخت‌های حمایتی حاصل از حذف یارانه‌های قیمتی است و هدررفت منابع آن، ازجمله آسیب‌های این شیوه است. شکل‌دهی نظام مالیات بر درآمد منفی می‌تواند به قطع ارتباط سیاست‌های حمایتی از سیاست‌های قیمتی منجر شود و کارایی هر دو نظام مالیاتی و حمایتی را افزایش دهد. طبیعتاً دستیابی به چنین الگویی از نظام مالیاتی، نه‌تنها نیازمند الزاماتی ساختاری و نهادی است بلکه تغییراتی پارادایمی در نوع نگاه تصمیم‌گیران، کارشناسان و عموم مردم به نظام مالیاتی را می‌طلبد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Negative Income Tax; The Idea of Separating the Subsidy Payment System from Price Policies

نویسنده English

Iman Rafiei
Ph.D. of Economics, Researcher of Economic Affairs Research Institute, Tehran, Iran
چکیده English

Negative income tax (NIT) is a social welfare program implemented in some countries, designed to provide financial support to low-income households. Under this system, households are categorized into three groups based on their income levels: taxpayers, breadwinners, and subsidy recipients. Crucially, the NIT system integrates taxation and social support, with subsidies being financed through tax revenues. In Iran, the current subsidy system is primarily linked to income generated from price policies, heavily influenced by the country's reliance on natural resources and the implementation of price subsidies. This approach, where tax revenues play a negligible role in funding social support, presents several drawbacks. Notably, it contributes to budget deviations and resource misallocation. The establishment of an NIT system could effectively decouple social support policies from price policies, thereby enhancing the efficiency of both tax and support systems. However, achieving such a transformative tax model necessitates not only structural and institutional reforms but also a fundamental shift in the perspectives of policymakers, experts, and the general public regarding the role and function of the tax system.

کلیدواژه‌ها English

Iran’s Economy
Annual Budget of the Entire Country
Price Policies
Negative Income Tax
Targeting of Subsidies
دوره 1، شماره 1
بهار 1403
صفحه 155-174

  • تاریخ دریافت 03 اسفند 1402
  • تاریخ بازنگری 05 اردیبهشت 1403
  • تاریخ پذیرش 24 اردیبهشت 1403