تحلیل ها و اندیشه های اقتصادی

تحلیل ها و اندیشه های اقتصادی

کاهش نابرابری درآمد و بهبود امنیت غذایی در ایران: شواهدی از الگوی خودرگرسیون برداری ساختاری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری اقتصادسنجی، دانشکده اقتصاد، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 دانشجوی دکتری اقتصادسنجی، دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.
چکیده
در ادبیات اقتصاد توسعه انتظار می‌رود کاهش نابرابری درآمد، با گسترش دسترسی اقتصادی خانوارهای کم‌درآمد به سبد غذایی، امنیت غذایی را بهبود دهد. هدف این پژوهش آزمون این انتظار برای اقتصاد ایران است. بدین منظور، الگوی خودرگرسیون برداری ساختاری با قیود کوتاه‌مدت بازگشتی بر داده‌های سالانه ۱۳۶۲ تا ۱۴۰۱ برآورد شده است و رانت نفتی، حجم اقتصاد زیرزمینی و رشد اقتصادی به‌عنوان متغیرهای کلان کنترلی وارد الگو شده‌اند. نتایج نشان می‌دهد شوک ضریب جینی در هیچ افقی اثر آماری معنی‌داری بر شاخص امنیت غذایی ندارد و سهم آن در توضیح نوسانات این شاخص اندک است. آزمون‌های استواری نیز نشان می‌دهد که اثر نابرابری بر امنیت غذایی، با تغییر ترتیب متغیرها در شناسایی بازگشتی (هر ۲۴ ترتیب ممکن) و نیز با جایگزینی ضریب جینی با نسبت مخارج دهک دهم به دهک یکم، منفی و معنی‌دار نخواهد بود. بنابراین فرضیه اثر منفی نابرابری بر امنیت غذایی در داده‌های ایران تأیید نمی‌شود. شواهد توصیفی نیز نشان می‌دهد سال‌های کاهش ضریب جینی به‌طور میانگین سال‌های بهبود امنیت غذایی نبوده‌اند؛ این هم‌حرکتی با کنترل تورم نیز باقی می‌ماند، اما رابطه‌ای خلاصه‌شده است و مجوز استنباط علّی نمی‌دهد. برای تبیین این نتیجه، یک الگوی صوری ساده نشان می‌دهد ضریب جینی نسبت به سطح درآمد بی‌تفاوت است و کاهش آن هم با بهبود و هم با افت قدرت خرید مطلق دهک‌های پایین، سازگار است؛ ازاین‌رو، نبود رابطه پایدار میان این دو متغیر دور از انتظار نیست. دلالت سیاستی پژوهش آن است که ارزیابی سیاست‌های امنیت غذایی بر پایه ضریب جینی به‌تنهایی می‌تواند گمراه‌کننده باشد و این سنجه باید در کنار شاخص‌های مطلق فقر غذایی دهک‌های پایین گزارش شود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Reducing Income Inequality and Improving Food Security in Iran: Evidence from a Structural VAR

نویسندگان English

Mohammad Boushehri 1
Ahmadreza Ahmadi 2
1 Ph.D. Student in Econometrics, Faculty of Economics, University of Tehran, Tehran, Iran.
2 PhD student in Econometrics, Faculty of Economics, Allameh Tabatabaei University, Tehran, Iran.
چکیده English

Development economics expects lower income inequality to improve food security by widening low-income households' economic access to the food basket. This paper tests that expectation for Iran. A structural vector autoregression with short-run recursive restrictions is estimated on annual data for 1983–2022, with oil rents, the size of the underground economy and economic growth as macroeconomic controls. A shock to the Gini coefficient has no statistically significant effect on the food security index at any horizon and accounts for a small share of its forecast error variance. Robustness checks show that the effect of inequality on food security is not significantly negative under any of the 24 possible orderings of the variables in the recursive identification, nor when the Gini coefficient is replaced by the ratio of tenth-decile to first-decile expenditure. The hypothesis that inequality reduces food security is therefore not supported by Iranian data. Descriptively, years in which the Gini fell were not, on average, years of improving food security; this co-movement survives controls for inflation but remains a reduced-form association that does not support causal inference. A simple formal model explains why: the Gini is invariant to the income level, and a fall in it is compatible with both a rise and a fall in the absolute purchasing power of the bottom deciles, so a stable link between the two variables should not be expected. The policy implication is that evaluating food security policy on the Gini coefficient alone can mislead; the measure should be reported alongside absolute indicators of food poverty among the lower deciles.

کلیدواژه‌ها English

Income Inequality
Food Security
Gini Coefficient
Relative and Absolute Welfare Measures
Structural VAR

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 28 مهر 1405

  • تاریخ دریافت 06 شهریور 1405
  • تاریخ بازنگری 27 مهر 1405
  • تاریخ پذیرش 28 مهر 1405