تحلیل ها و اندیشه های اقتصادی

تحلیل ها و اندیشه های اقتصادی

عبور نرخ ارز بر تورم در ایران: رویکرد خودهمبسته برداری با پارامتر متغیر زمانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار اقتصاد، مدیر گروه مدل‌سازی و مطالعات منطقه‌ای موسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی، تهران، ایران
چکیده
نرخ ارز و تورم از مهم‌ترین متغیرهای کلان اقتصادی در کشورهای در حال توسعه، به‌ویژه اقتصاد ایران، محسوب می‌شوند و نحوه انتقال تغییرات نرخ ارز به سطح عمومی قیمت‌ها همواره مورد توجه سیاست‌گذاران اقتصادی بوده است. هدف اصلی این پژوهش، بررسی اثر عبور نرخ ارز به تورم در اقتصاد ایران با استفاده از الگوی خودرگرسیون برداری با پارامترهای متغیر در طول زمان (TVP-VAR) است. بدین منظور، از داده‌های دوره (4)1403-(1)1375 و متغیرهای نرخ تورم، نرخ ارز، نقدینگی، تولیدناخالص داخلی، شاخص قیمت تولیدکننده و شاخص قیمت واردات استفاده شده است. استفاده از مدل TVP-VAR این امکان را فراهم می‌سازد که تغییرات ساختاری اقتصاد و پویایی روابط میان متغیرها در طول زمان مورد بررسی قرار گیرد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد اثرات زمانی نرخ ارز بر تورم از 18/0 تا 65/18 و متوسط 18/5 درصد، اثرات زمانی نرخ ارز بر شاخص قیمت تولید کننده از 13/0 تا 37/7 و متوسط 16/4 درصد، اثرات زمانی نرخ ارز بر تولید ناخالص داخلی از 52/4 تا 23/9 و متوسط 73/7 درصد، اثرات زمانی نرخ ارز بر نقدینگی از 77/1 تا 36/8 و متوسط 79/5 درصد و اثرات زمانی نرخ ارز بر شاخص قیمت واردات از 53/0 تا 36/7 و متوسط 11/3 درصد است.‏ همچنین رشد نقدینگی و افزایش قیمت‌های تولیدکننده سهم قابل‌توجهی در افزایش تورم داشته‌اند. به‌طور کلی، انتقال، متغیری وابسته به زمان است که در بلندمدت روندی نزولی دارد؛ در دوره‌های ثبات نسبی اقتصاد کلان کاهش می‌یابد و در دوران بحران‌ها جهش‌هایی مقطعی در آن رخ می‌دهد. بر این اساس، کنترل نوسانات نرخ ارز، اعمال انضباط پولی و کاهش رشد نقدینگی از مهم‌ترین الزامات مهار تورم در اقتصاد ایران به شمار می‌رود و اثرات عبور نرخ ارز زمان ‌متغیر با روند بلندمدت کاهشی و جهش‌های مقطعی در دوره‌های بحران است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Exchange Rate Pass-Through to Inflation in Iran: A Time-Varying Parameter Vector Autoregression Approach

نویسنده English

Mansour Asgari
Associate Professor of Economics, Head of Economic Modeling and Regional Studies at The Institute for Trade Studies and Research (ITSR), Tehran, Iran
چکیده English

The exchange rate and inflation are among the most important macroeconomic variables in developing countries, particularly Iran, and the transmission of exchange rate changes to the general price level has long been a concern for policymakers. This study examines exchange rate pass-through to inflation in the Iranian economy using a time-varying parameter vector autoregression (TVP-VAR) model. The analysis uses quarterly data from 1996q2 to 2025q1, covering the inflation rate, exchange rate, broad money, gross domestic product (GDP), the producer price index (PPI), and the import price index. The TVP-VAR framework captures structural changes in the economy and the evolving dynamics among the variables. The results show that the time-varying effect of the exchange rate on inflation ranges from 0.18 to 18.65 percent, with a mean of 5.18 percent. For producer prices index, the effect ranges from 0.13 to 7.37 percent a mean of 4.16; for GDP, from 4.52 to 9.23 percent a mean 7.73; for broad money, from 1.77 to 8.36 percent a mean 5.79; and for import price index, from 0.53 to 7.36 percent a mean 3.11. Money growth and rising producer prices also contributed significantly to higher inflation. Overall, pass-through is a time-varying variable with a long-run downward trend; it declined during periods of relative macroeconomic stability and exhibited temporary spikes during crises. Overall, pass-through is time-varying, with a long-run downward trend and episodic spikes during crises. Controlling exchange rate volatility, maintaining monetary discipline, and reducing money growth are therefore essential for curbing inflation in Iran.

کلیدواژه‌ها English

Exchange Rate Pass-Through
Inflation Rate
Exchange Rate Shock
Broad Money
Iranian Economy

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 23 آبان 1405

  • تاریخ دریافت 03 شهریور 1405
  • تاریخ بازنگری 11 آبان 1405
  • تاریخ پذیرش 19 آبان 1405